MESIJANSKE IDEJE I ULOGA INTELIGENCIJE U ROMANU DMITRIJA MEREŠKOVSKOG ANTIHRIST. PETAR I ALEKSEJ

Problemu i fenomenu ruske inteligencije Dmitrij Mereškovski je posvećivao pažnju u različitim djelima, i ova tema je sa prekidima veoma frekventna u njegovom stvaralaštvu, počev od brojnih publicističkih tekstova, preko istoriozofskog romana Antihrist. Petar i Aleksej (1905), pa do Nadirućeg prostaka(1906). Dijelom smo posvetili pažnju genezi pojma inteligencije i inteligenta u kontekstu ruske kulture ukazujući na bitnije razlike u odnosu na pojam i fenomen intelektualca na Zapadu, referišući se na njihove različite društvene uloge. Cilj našeg rada je da analiziramo ulogu ruske inteligencije u romanu Antihrist. Petar i Aleksej. Tokom analize došli smo do zaključka da je uloga i nastanak inteligencije usko povezana sa utopijskim idejama ruskog naroda sa jedne, i reformama Petra Velikog, sa druge strane. Mesijanizam, kao jedna od ključnih crta ruske inteligencije otkriva se prilikom analize likova glavnih predstavnika inteligencije u romanu, Tihona i Alekseja. Suštinska mesijanska ideja svojim korijenima seže do hrišćanskog pogleda na svijet koji je u romanu prikazan u, donekle, deformisanoj optici preko eshatoloških i socijalutopijskih pogleda, osjećanja i očekivanja ruskog naroda. Sama tema ruske inteligencije u romanu poslužila je Mereškovskom i kao pokušaj spoznaje i određivanja sopstvenog identiteta. Preko svojih junaka, Tihona i Alekseja, Mereškovski prikazuje tip ruskog inteligenta koji nije izgubio religiozno osjećanje svijeta. Zapravo, prikazuje zametke inteligencije kakva bi trebalo da postane.